Yazarlarımız


Op.Dr. Aslı Başver CAN


Uzm.  Psk. Sibel Opak ÖZKILIÇ


Ayçin DURUCU AIKA Bahçeşehir


Hacer UZ AIKA Alkent 2000


Uzm. Dr. Ömer SALTAN


Dr. Dt. Dilek Argun DURAK


Dt. Recep YEŞİLYURT



ÇOCUK VE OYUN


"ÇOCUK ve OYUN" Uzm. Psikolog Sibel Opak Özkılıç 

Merhaba Sibel Hanım. Çocuklar için oyun ve oyuncaklar hayatlarının vazgeçilmez bir parçası. Hal böyleyken ‘Oyunu bu derece önemli kılan nedir?’ sorusuyla başlamak doğru olacak sanırım…

 Sibel Opak Özkılıç: Oyun, çocukların sonucunu düşünmeden, eğlenmek adına yaptığı hareketlerin tümüdür. Hal böyle olunca oyun; çocuklar için nasıl ‘vazgeçilmez bir parça’ olmasın… J

Peki, gelelim asıl soruya, bu derece önemli kılan faktör nedir? Oyun çocuğun enerjisini boşaltmasını, bütün düşüncelerini ortaya koymasını sağlar. Hayal gücünü genişletir. Gerçek ile gerçek dışı arasındaki farkı öğrenir. Oyun sayesinde çocuk sosyalleşir, paylaşmayı öğrenir, yaşıtları ile iletişim kurmayı öğrenmeye başlar… Bunlar öncelikli olarak aklıma gelen önemli faktörler, sıralamaya devam edersem sanırım bu liste uzar gider.

Bu durumda ‘Oyun çocuk için bir ihtiyaçtır.’ diyebilir miyiz?aika bahçeşehir psikolog sibel opak özkılıç 360 ebeveynlik

Sibel Opak Özkılıç: Kesinlikle. Oyun oynamadan büyümüş bir çocuk, çocukken ihtiyaçlarını karşılayamamış bir yetişkine dönüşür.

Oyun oynayabilmek için oyuncak şart mıdır?

Sibel Opak Özkılıç: Çocuk oyun döneminde etrafındaki bütün objeleri kendine bir oyun malzemesi haline getirebilir. Bu da yine hayal gücünün gelişmesini sağlar. Ancak dikkat edilmesi gereken bir durum var ki; kendisine veya başkasına zarar verebilecek objeleri uzak tutulmalıdır.

Yaş grubuna göre çocukların oyun ve oyuncak seçiminde farklılıklar görüyoruz. Bu durumun içinde bulundukları gelişim dönemiyle ilgisi nedir?

Sibel Opak Özkılıç:Bu soruya bir alıntı yaparak cevap vermek doğru olur;

Piaget, çocukların oyunlarını, zihinsel gelişime paralel olarak 3 aşamada açıklamıştır. Bu 3 aşamayı kısaca anlatacak olursak;

 Alıştırmalı oyun:  Çocuk, doğumundan 18 aylığa kadar taklit davranışları gösterir. Bu dönemde, bakma, emme, elleri açıp kapama gibi bedensel eylem türündeki basit davranışları sergiler.

 Sembolik oyun: 2–12 yaşlar arasını kapsayan bu dönemde çocuk, çevresinde yaşadığı olayları, kişileri, nesneleri ve hayvanları taklit etmeye başlar. Çocuk, oyunda gerçek model olmaksızın bir bardaktan yalancıktan su içebilir veya at gibi davranabilir.

 Kurallı oyun: 7-12 yaşlarında görülür. Bu dönemde, oyunlar kurallı olur. Kurallara uymayana cezalar verilir, böyle davranışların tekrarlanmasını önlemeye başlarlar. 

 Oyuncaklar için öğrenme aracıdır diyebilir miyiz?

Sibel Opak Özkılıç:Oyuncaklar, çocuğun yeteneklerini gelişmesini sağlayan, böylelikle de büyük bir eğitimsel amacı yerine getiren oyun malzemeleridir. Oyunlar, nasıl yaş ve cinsiyete göre ayırım gösteriyorsa oyuncaklarda da bu ayırım söz konusudur. Ancak ortak noktaları şudur; hepsi birer öğrenme aracıdır. Oyuncaklara, çocuğun toplum ve çevreyle olan ilişkilerini düzenleyen bir sistem olarak da bakılabilir. Oyuncaklar, çocukların renk, boyut ve şekillerden haberdar olmasını sağlar. Her yaşta farklı oyuncaklar ile oynanır ve gelişimin her evresinde yer alan oyuncaklar çocuklar için bir öğrenme aracıdır.

Oyuncak dükkanından özenle seçip aldığımız bir oyuncakla hiç ilgilenmeyen çocuklar, tencere kapaklarıyla, ambalaj kağıtlarıyla, bir kepçeyle saatlerce oyun oynayabiliyorlar. Biz yetişkinlerin oyuncak diye tanımladığı nesnelerle çocukların oyuncak olarak tercih ettiği nesneler farklılaşabiliyor sanırım

Sibel Opak Özkılıç: Az önce bahsettiğim konuya geliyoruz sanırım. Dediğim gibi çocuklar için oyuncak aslında çok da şart değil, etrafında ilgisini çeken bütün objeleri bir oyun objesi haline çevirebilir. Ebeveyn olarak bu konuya çok müdahale edilmemelidir, hayal güçleri sınırlandırılmamalıdır. Uygun bir nesneyi veya objeyi seçmiyor ise orada bakılması gereken farklı durumlar vardır. Ebeveyn çocukla konuşmalı, neden onu seçmek istediği ile ilgili çocuktan duygularını öğrenmelidir. Çocuğun verdiği cevaplar ebeveyni endişelendiriyorsa uzman desteği gerekebilir…

Barbie bebeklerin çocuklarının güzellik ve beden algısını yanlış yönlendirdiği konusu sürekli tartışılıyor. Hatta geçtiğimiz günlerde bir gazete haberinde büyük beden Barbie oyuncakların piyasaya sürüldüğünü okudum. Benzer bir durum tabanca, kılıç vb. şiddet içeren oyuncaklar için de geçerli. Bu örnekler üzerinden gidecek olursak yanlış oyuncak seçimi çocukları nasıl etkiliyor?

çocuk ve oyun aika bahçeşehir 360 derece ebeveynlik

Sibel Opak Özkılıç: Burada genel bir değerlendirme yapmak bence yanlış olur. Örneğin şiddete eğilimi olan bir çocuğun tabanca kılıç vb. şiddet içeren oyuncaklar ile oynaması, çocuğu şiddete daha da fazla yakınlaştırabilir. Barbie bebeklerde de bu geçerli. Yani kendi beden algısı ile sıkıntı yaşıyorsa (ki bunu ebeveyn yaşatıyordur) çocuğu barbie bebekler negatif yönde etkileyebilir. 

Bilgisayar oyunlarının çocuklar üzerindeki etkisi çok tartışılan bir diğer konu. Terazinin bir kefesine bilgisayar oyunlarının faydasını diğer kefesine zararlarını koyarsak sizce hangisi ağır gelir?

Sibel Opak Özkılıç: Soru sadece bilgisayar olsaydı oldukça fazla yararlarından bahsederdim. Zararları içinde alınabilecek önlemlerden konuşurdum. Söz konusu durum şuan için bilgisayar değil, bilgisayar oyunları! Çocuğa ne gibi yararı var diye düşündüğümde tek başına oyun oynamayı öğrendiğini söyleyebilirim. Ancak bilgisayar ile fazla zaman geçirirse bu durum çocuğu; arkadaşlarından, sosyal ortamdan uzaklaştırarak sosyal gelişimine zarar verdiğini söyleyebilirim.

Yalnız biliyoruz ki bilgisayar oyunu oynamayan çocuk neredeyse hiç yok. Bu gerçekten ötürü ortak bir nokta bulunmalıdır. Burada ebeveyne oldukça önemli bir görev düşüyor.

Sibel Opak Özkılıç: Benim fikrime göre; ebeveyn bu konuda zaman yönetimini sağlayabiliyorsa hiçbir sıkıntı yoktur. Yani 25 dakika bilgisayar oyunu oynayabilirsin dedikten sonra tam 25 dakika sonra çocuğun bilgisayar başından kalkmasını sağlamak gerekir. Sağlanmaz ise ergenlik döneminde bu konu teknoloji bağımlılığına doğru yol alır.

Bir GSM operatörü ‘İnternetiniz yavaş diye canınızı sıkmaya değer mi? sloganıyla bir reklam yayınladı. Reklamda bir bebek annesinin cep telefonunda bir çizgi film izliyor, internet yavaş olduğu için video sürekli kesiliyor ve bebek her seferinde ağlamaya başlıyor. Uzmanlar tarafından eleştirilen reklamı yayınlayan TV kanallarına RTÜK tarafından uyarı cezası verildi. Reklam yayından kaldırıldı kaldırılmasına ama çocuklu evlerdeki durum reklamda yansıtılandan çok da farklı değil, tablet bilgisayarlar ve akıllı cep telefonlarına bağımlı çocuklar konusunda sizin gözleminiz nedir? http://gundem.milliyet.com.tr/o-bebek-25-kanala-ceza-getirdi/gundem/detay/1816559/default.htm

Sibel Opak Özkılıç:Bence reklamın kaldırılması yerinde bir karar oldu. Evet; bunu yapan zaten yapıyor, ama bunu yapmayan ebevaika bahçeşehir anaokulu çocuk ve oyun sibel opak özkılıçeynleri de teşvik eder nitelikteydi. Benim en fazla dikkatimi çeken şey şu olmuştu; reklamdaki bebek, tablet bilgisayarla tanışmak için çok küçük yaştaydı. Çağ değişiyor ve hızla gelişen bir teknoloji ağı var. Siz ne kadar dikkat ederseniz edin; çocuk, tablet bilgisayarlarla, akıllı cep telefonları ile tanışıyor. Ancak yine de çocuk; tablet bilgisayar gibi araçlarla ne kadar geç taşınırsa o kadar iyi olduğunu düşünüyorum.

Oyun sırasında gözlemleyerek çocuklar hakkında çeşitli bilgiler edinmek mümkün mü? 

Sibel Opak Özkılıç: Birçok bilgi edinmek mümkün. Hatta çocuğun bütün duygu ve düşüncelerini öğrenmek mümkün diyebiliriz. Örneğin anne ve babasının boşanma evresine şahit olan çocuklarla evcilik oynarken içinde sakladığı bütün düşünceler ortaya çıkar. Mesela baba figürünü oyun dışı bırakabilir, o işten hep geç gelir zaten, gibi cümleler kurabilir.  Bir başka örnek ise kardeş kıskançlığı yaşayan bir çocuk için kardeş olarak belirlediği bebeğin saçlarını kesip onu çirkin bir hale getirmek isteyebilir. Bunun gibi örnekler çocuklar ile yapılan oyun terapilerinden örneklerdir.


Uzm.  Psk. Sibel Opak ÖZKILIÇ

uzman psikolog Sibel Opak aika anaokulu bahçeşehir                     aika anaokulu alkent 2000 bahçeşehir 360 parenting blog 360 ebeveynlik

Uzman Psikolog Sibel Opak Özkılıç Kimdir?

21 Eylül 1987 Almanya Ebersbeg doğumluyum. İstanbul Bilgi Üniversitesinde Psikoloji bölümünü 2009 yılında tamamladım. 2009 yılından bu yana 7 yıldır eğitim kurumlarında 'Okul Psikoloğu' olarak görev aldım. İş hayatı ile beraber İstanbul Ticaret Üniversitesinde Uygulamalı Psikoloji yüksek lisans bölümünü tamamladım. Uzmanlık ünvanını aldım. Bitirme Projesi süresince lisede görev aldığımdan dolayı; ergenlerde anne baba tutumunun gelecek beklentilerine olan etkisini inceledim. Bitirme projesi danışmanlığım Prof. Dr. Haluk Yavuzer tarafından verilmiştir. Yüksek lisans ile beraberinde İstanbul Psikodrama Enstitüsünde 350 saatten oluşan temel aşama seviyesini tamamladım. Mesleki eğitimim süresince çocuk ve ergen üzerine birçok seminere ve konferansa katıldım. Nöropsikolojik testler ve çocuklarda kullanılan dikkat testleri eğitimini aldım. Halen Türk Psikologlar Derneği üyesi olarak bulunmaktayım.


Diğer Yazılar

AIKA © 2015. Tasarım O.A.